Auteur André de Vos
Onder politieke en maatschappelijke druk kwam staatssecretaris Tineke Huizinga op 18 juni dan toch met geld over de brug. Met de toezegging van 16 miljoen euro heeft ze voor één jaar rust gekocht op het arbeidsfront in het streekvervoer. De cao die is afgesloten na twee maanden publieksvriendelijke acties en stakingen is een tijdelijke oplossing. Voor het einde van het jaar moeten rijk, decentrale overheden, vervoerbedrijven en vakbonden overeenstemming hebben bereikt over hoe het verder moet met de aanbestedingen in het openbaar vervoer. “We hebben een prima cao afgesloten, de pijnpunten van de marktwerking zijn blootgelegd, maar nu moeten we met alle stakeholders aan de slag om een oplossing voor de problemen te vinden”, zegt Janny Koppens, bestuurder van FNV Bondgenoten. “Het is door onze acties en de analyse van Klaas de Vries voor iedereen duidelijk geworden dat de chauffeurs opdraaien voor de harde bezuinigingen die het openbaar vervoer al jaren treffen. We moeten samen bekijken hoe we de scherpe kanten van marktwerking kunnen halen. Dat betekent wat ons betreft meer regie vanuit Den Haag, transparante contracten tussen vervoerder en opdrachtgever en aanbesteden op kwaliteit in plaats van geld.”
Niet toereikend
Vakbonden en vervoerders willen dat er meer geld naar het openbaar vervoer gaat. Rijk en decentrale overheden moeten onderling bepalen wie die rekening gaat betalen. Met de 16 miljoen euro van Huizinga kan een deel van de nadelige effecten van de gekorte indexering van de Brede Doeluitkering (BDU) worden gecompenseerd. Het is onduidelijk hoe dat geld wordt verdeeld over de opdrachtgevers en wat vervoerders en chauffeurs ermee opschieten. De 16 miljoen euro is mogelijk niet toereikend om de hogere indexatie voor 2008 (van 1,7 naar 3,4 procent) te betalen. Er is te weinig inzicht in de sterk verschillende contracten tussen overheden en vervoerders om de financiële effecten van een hogere indexatie in te schatten. Die indexatie heeft niet alleen gevolgen voor 2008, maar ook voor de jaren erna. Volgens de provincie Noord-Brabant, die voor 2008 een indexering van twee procent hanteert, kost een vergelijkbare verhoging naar 3,7 procent in 2008 1,2 miljoen euro, maar voor de hele duur van de concessie 26,4 miljoen. Andere opdrachtgevers moeten soortgelijke sommetjes maken.
Signaalfunctie
“De 16 miljoen euro van Huizinga heeft vooral een signaalfunctie”, zegt directeur Jan Ploeger van het Interprovinciaal Overleg (IPO). “We bekijken of de afspraken die we nu hebben gemaakt over indexering financieel uitkomen met die 16 miljoen en hogere strippenkaarttarieven in 2009.” De werkgevers zijn tevreden met de afspraken. “Het is mooi dat het rijk extra geld toezegt om de BDU-korting ongedaan te maken, hoewel je natuurlijk altijd op meer hoopt”, zegt Veolia-directeur Ton Kienhorst. “Veel belangrijker zijn de afspraken die we later dit jaar voor de lange termijn maken. Met de analyse van De Vries op tafel kunnen we misschien zorgen dat er ook in de toekomst meer geld voor het openbaar vervoer beschikbaar komt.” In de cao, die loopt tot medio 2009, is de doorbetaalde pauze gehandhaafd gebleven. Dat was een van de harde eisen van de vakbonden. Volgens Jan Ploeger van het IPO gaan de opdrachtgevers niet-gereden uren korten op de contracten. Direct door de staking veroorzaakte malussen zullen de opdrachtgevers níet opleggen.
Afspraken tussen rijk en decentreale overheden
• strippenkaart wordt in januari 4,5 procent duurder
• lopende vervoercontracten over 2008 worden met 3,4 procent geïndexeerd
(in plaats van de huidige 1,7 procent)
• er komt een aparte index voor brandstof
• het rijk stelt eenmalig 16 miljoen euro beschikbaar aan decentrale overheden
voor de periode tot medio 2009
• het wagenpark wordt milieuvriendelijker (Euro 5 of EEV)
• rijk, decentrale overheden, vervoerders en vakbonden ontwikkelen voor het
eind van het jaar een gezamenlijke aanpak op basis van analyse De Vries
