Auteur Marc Maartens
Het vermoeden bestond al en is nu officieel bevestigd: de OV-chipkaart kan geen retourtarief berekenen. “Daar is ons systeem niet op ingericht; het is dus niet mogelijk”, zegt woordvoerder Nicholas Kouwenhoven van Translink Systems (TLS), het chipkaartconsortium van GVB, HTM, NS en RET. “De informatie op de OV-chipkaart is vluchtig”, meldt NS. “Hierdoor kan het gebeuren dat de informatie over de heenreis niet meer op de kaart staat op het moment dat de klant begint aan de terugreis.” De chip kan alleen de laatste tien transacties onthouden. Dat komt overeen met het in- en uitchecken voor vijf ritten.
De OV-chipkaart kan dus uitsluitend enkele reizen aan. Volgens NS past dat in het streven naar heldere en begrijpelijke tarieven: “Voor de klant is het van belang dat hij snapt welk tarief op het moment van uitchecken wordt afgerekend. Hierbij geldt dat de klant altijd hetzelfde tarief moet betalen voor dezelfde reis. Een retourtarief zorgt voor complicaties: dan zou de heenreis een hoger tarief hebben dan de terugreis.”
“Een groter probleem ontstaat op het moment dat de klant niet exact dezelfde route terugreist als de heenreis, bijvoorbeeld door een station eerder uit te stappen. Voor de OV-chipkaart wordt het dan onmogelijk om vast te stellen of de klant een retourreis had willen maken of dat twee enkele reizen in rekening moeten worden gebracht.”
Laagst mogelijke tarief
Om de tarieven voor enkeltjes en (straks alleen papieren) retourtjes elkaar te laten benaderen, maakte NS afgelopen zomer bekend dat de enkele reizen in drie jaar 9 procent goedkoper worden en de retours 6 procent duurder. “Deze verandering levert per saldo voor NS geen extra opbrengsten op”, aldus het bedrijf.
Op die stelling valt wel wat af te dingen. Want reizigers onderbreken hun reis ook. Wie vanuit Rotterdam een afspraak heeft in Gouda en Utrecht, betaalt nu 9 euro voor een enkeltje. Als je in Gouda niet binnen 35 minuten verder reist, rekent de OV-chipkaart straks twéé enkele reizen: Rotterdam–Gouda en Gouda–Utrecht. Doordat bij NS de eerste kilometers altijd duurder zijn, kost dat nu 10,10 euro: 12 procent meer. Hoe je het ook wendt of keert, een onderbroken reis wordt straks altijd duurder dan nu. En dat prijsverschil steekt NS in zijn zak.
Het ‘best price’-principe is een oplossing voor veel problemen die de OV-chipkaart opwerpt. Bij best price betaal je achteraf het laagst mogelijke tarief. Dus bijvoorbeeld een retourtje in plaats van twee enkeltjes. Een dagkaart in plaats van enkele losse kaartjes. Of een maandkaart als dat uiteindelijk voordeliger blijkt. De databank van TLS zou dat achteraf moeten kunnen berekenen.
Tripperpas
Bijna hadden we in Nederland een chipkaart gehad met best price. De Tripperpas van Arriva kon het al in 2002. Als je een bepaald aantal losse reizen in de stad Groningen maakte, dan betaalde je automatisch een maandkaart. De proefpersonen waren laaiend enthousiast. Ook in het buitenland bestaat best price: in sommige Duitse regio’s krijg je bij meer reizen per dag automatisch een voordeliger dagkaart of meerrittenkaart. Ook de Londense Oyster Card – technisch vergelijkbaar met de OV-chipkaart – kent beperkte vormen van best price: na het bereiken van een daglimiet reizen gebruikers verder gratis.
Kruideniersmentaliteit
Er is één hele goede reden om best price ook in Nederland alsnog af te dwingen. Het is namelijk misschien wel de enige manier om de OV-chipkaart te redden. Best price is wat Nederlanders willen: zeker weten dat je niet te veel betaalt. Als reiziger moet je altijd op je hoede zijn voor de kruideniersmentaliteit van de vervoerbedrijven. Mag het een paar procentjes meer zijn? In de Rotterdamse metro wordt nu nog volop geshopt. Wat is het goedkoopst, strip of chip? Geef de reizigers maar de garantie dat ze met chippen nooit duurder uit zijn dan met strippen of treinkaartjes. “En als het wel zo is betalen wij u het prijsverschil dubbel terug.” Let maar op, dan gaat iedereen met een gerust hart aan de persoonlijke chipkaart.
