RegioNS en Syntus krijgen het moeilijk
Arriva won onlangs de concessie Achterhoek Rivierenland, inclusief de spoorlijn Zutphen–Apeldoorn. RegioNS en Syntus likken hun wonden na het gevoelige verlies van hun concessies, die een voorbeeldfunctie hebben voor de rest van Nederland. Vier directeuren spreken zich uit.
Auteur Marc Maartens
De aanbesteding van Achterhoek Rivierenland kent twee grote winnaars en verliezers. Arriva klimt over drie jaar definitief op tot een-na-grootste spoorvervoerder van Nederland. Gelderland kon kiezen uit vier offertes en sleept het maximale uit de markt. Syntus wordt over een jaar met de bus en over drie jaar met de trein verdreven van zijn bakermat. En NS verliest met RegioNS de enige regionale concessie die het ooit heeft gewonnen.
Multimodaal
René Nekkers, de inventieve lijnmanager van RegioNS: “Dit doet zeer. Als Syntus had gewonnen, dan hadden we kunnen samenwerken. Bij onze medewerkers overheerst teleurstelling. Wanneer onze concessie Zutphen–Apeldoorn over drie jaar afloopt, houdt RegioNS op te bestaan. Die keuze is eigenlijk al gemaakt door niet in te schrijven op de concessie Achterhoek Rivierenland. De concessie is te groot én multimodaal. Wij zijn niet gespecialiseerd in bussen. Ons plan om stoptreinen te rijden op het hoofdrailnet is ook geen haalbare kaart gebleken. Want dan heb je niet te maken met de provincie, maar met het ministerie van Verkeer en Waterstaat. Het einde van RegioNS betekent niet dat er nooit meer zo’n initiatief ontstaat. De aanbesteding van Zwolle–Emmen komt eraan en NS’ers in Overijssel groeien al toe naar een andere situatie op die spoorlijn.”
Fusie met Qbuzz
Rob Koelemeijer, van 2002 tot 2007 directeur van Syntus en nu commissaris van De Vier Gewesten personenvervoer: “Erg triest. Deze uitkomst is rampzalig voor de onderneming. Hier heb ik altijd zorgen over gehad. Syntus heeft een moeilijke strijd gehad. Arriva heeft de afgelopen jaren flinke klappen gekregen. Het bedrijf had de concessie Rivierenland en moest alles op alles zetten om die te behouden. Arriva is onderdeel van een groot concern. Ik kan me voorstellen dat ze met hun prijs door de bodem zijn gegaan. De aandeelhouders van Syntus hebben altijd enig rendement geëist, al is dat niet veel hoger dan de rente die je op een internetspaarrekening krijgt.”
“Het systeem is niet volwassen: de opdrachtgever kijkt vooral naar het geld. En die realiseert zich niet dat er allerlei spelletjes worden gespeeld door vervoerders. Zo zijn er vervoerders die in hun offerte malussen incalculeren. De verantwoordelijke manager krijgt dan een bonus als hij die malussen buiten de deur weet te houden. De opdrachtgever zal zeggen dat hij het beste product voor de laagste prijs heeft gekregen. Maar reizigers zitten niet te wachten op malussen.”
“Mijn volgende zorg is dat Syntus de concessie voor Zutphen–Hengelo–Oldenzaal kwijtraakt. De nieuwe concessiehouder Achterhoek heeft daar een voorsprong omdat hij materieel kan uitwisselen en dus een lagere reserve kan aanhouden. De concessie Midden-Overijssel is dan een mager overblijfsel voor Syntus. In dat doemscenario kan ik me voorstellen dat de aandeelhouders NS en Keolis het bedrijf laten fuseren met Qbuzz, ook een dochter van NS.”
Uit elkaar gescheurd
Frank van Setten, van 1999 tot 2006 directeur productie van Syntus en nu directeur Rail van Veolia: “Jammer dat regionale trein en regionale bus de komende twee jaar rücksichtslos uit elkaar worden gescheurd. Ik betreur dat vooral omdat ik uit ervaring weet hoe moeilijk het is die twee bij elkaar te brengen, zoals we ook in Limburg hebben gedaan. Uit de protesten blijkt dat de Achterhoekse bevolking een band voelt met Syntus. Het is kil dat zoiets niet meeweegt bij de aanbesteding, maar zulke emoties zijn juridisch niet te vertalen. Waarom Veolia niet heeft gewonnen? Wij hebben minder dienstregelinguren aangeboden dan Arriva.”
Telfouten
Frank de Leeuw, directeur van Syntus: “Het is een harde tegenslag, omdat het hier is begonnen. Het is onwerkelijk. Onze mensen zijn er enorm mee bezig. Ze hebben Syntus de afgelopen tien jaar met hart en ziel opgebouwd en zien hun wereld nu instorten. We hebben bezwaar aangetekend omdat we onvoldoende zicht hebben op de uitslag. We twijfelen niet aan de zorgvuldigheid van de provincie en de kennis en kunde van hun mensen, maar we hebben weinig informatie en het verschil is klein: drie tiende punt. Ons vervoerplan scoorde iets minder, ons marketingplan iets beter en de rest vergelijkbaar. We zien opvallende dingen, zoals telfouten. Als dat het topje van de ijsberg is, wat zit er dan onder water?
“We moeten reëel zijn: de kans op succes is niet groot. Er worden veel concessies gegund, veel bezwaren aangetekend en maar weinig bezwaren toegekend. Desondanks vind ik dat we het moeten kunnen snappen. Mijn aandeelhouders zijn kien op de verbreding van Syntus. Zij staan achter ons en werken geen andere scenario’s uit. Uiteindelijk is het maar één concessie. Onze toekomstplannen gaan uit van nieuwe concessies.”
“We doen mee aan de aanbesteding van de Veluwe. Binnen nu en een jaar komen de Vechtdallijnen eraan met de spoorlijnen Zwolle–Emmen en Almelo–Mariënberg; IJsselmond met de tramlijn Zwolle–Kampen; Zutphen–Hengelo–Oldenzaal met Twents en Arnhem Nijmegen. Die laatste is alleen al twee keer zo groot als de concessie Achterhoek.”
