Nederlandse bovenleiding kan naar 3 kV

Nederlandse bovenleiding kan naar 3 kV

De overstap van 1500 Volt naar 3000 Volt op de bovenleiding van het Nederlandse spoor is haalbaar en rendabel. Dat blijkt uit onderzoek van ProRail.

ProRail heeft op verzoek van het ministerie van IenM nut, noodzaak en mogelijkheden onderzocht voor het verhogen van de spanning op de bovenleiding naar 3000 Volt (3 kiloVolt). Het huidige systeem van 1500 Volt (1,5 kiloVolt) op de bovenleiding kent relatief veel energieverlies in het systeem en levert een beperkt tractievermogen. Er is eerder op verzoek van IenM ook onderzoek gedaan naar andere mogelijkheden, zoals het verhogen van de spanning naar 25.000 Volt (zoals op de HSL) of naar 15.000 Volt (zoals in Duitsland en Zwitserland). Hiervoor is echter een complete vervanging van de bovenleiding in heel Nederland nodig.

Tijdwinst
Het verhogen van de spanning kent een aantal voordelen. Door de hogere spanning krijgen treinen meer vermogen, zodat ze sneller kunnen optrekken. Per stop kan dit, afhankelijk van de snelheid, een tijdwinst opleveren van 27 seconden. Op het hele Nederlandse spoor is de winst aanzienlijk. Hierdoor wordt het rijdtijdverschil tussen Sprinters en Intercity’s kleiner en ontstaat er extra capaciteit op intensief bereden trajecten.

Energiebesparing
De verhoogde tractiespanning levert een energiebesparing op van zo’n 20 procent. Bij een hogere spanning gaat namelijk minder elektriciteit verloren. De overgang naar 3000 Volt zorgt voor een halvering van het energieverlies in de bovenleiding (van 10 procent bij 1500 Volt (1,5 kV) naar minder dan 5 procent bij 3 kV). Daarnaast kan bij 3 kV meer remenergie worden teruggewonnen, die bruikbaar is voor andere treinen; het zogenaamd recuperatief vermogen. Dat levert een jaarlijkse energiebesparing op vergelijkbaar met het elektriciteitsgebruik van 100.000 huishoudens.

Haalbare spanning
Doordat Nederland relatief vroeg is begonnen met elektrificatie van het spoornetwerk, heeft Nederland als een van de weinige landen in Europa een bovenleidingspanning van 1,5 kV. Hoewel de overstap van 1,5 kV naar 3 kV een investering van ongeveer 800 miljoen euro vergt, wegen de baten op tegen de kosten. Samen met de ombouw van het materieel kan dit na de ombouwperiode in minder dan tien jaar worden terugverdiend. Diverse Europese landen, waaronder België, hebben 3 kV op de bovenleiding. Er hoeft dus geen nieuw systeem te worden ontwikkeld.

Brandbrief
De ombouw naar 3 kV was een van de wensen in de brandbrief over infrastructuur die de coalitie Nederland Mobiel afgelopen mei naar de regering stuurde. ProRail is een van de partners in deze coalitie.
Het ministerie van IenM moet op basis van de onderzoeksresultaten een besluit nemen over een eventuele ombouw naar 3 kV. Wanneer dat gaat gebeuren is nog niet duidelijk.

Karolien van Wijk

Over Karolien

Karolien van Wijk is redacteur van OV-Magazine, freelance tekstschrijver en communicatiespecialist.

2 reacties

  1. asierts
    24 juni 2016 om 13:32

    Prima, stevig doorpakken hiermee ! En nu ook 170-200 km/u op Flevolijn en Hanzelijn gaan rijden 🙂
    Wel eeuwig zonde dat ProRail en de IB’s nog meer dan 20 jaar aan de utopie 25KV verknocht waren, want dan hadden we nu al jaren 3KV gehad… Maar okay: “beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald” Gefeliciteerd en dat ProRail & I&M nog veel meer slimme & pragmatische oplossingen gaan kiezen ! Op ERTMS-gebied liggen er ook genoeg mogelijkheden om dingen veel slimmer en vele malen effectiever te doen.

  2. Pieter van Mourik
    25 juni 2016 om 11:22

    Een groot voordeel voor de reiziger is de mogelijkheid van doorgaande Intercities van/naar Belgische steden: eindelijk een Benelux-intercitynetwerk met 200 km/h!

Lees ook