Stedelijke railkosten rijzen de pan uit

woensdag 10 mei 2017
timer 3 min

Beheer, onderhoud en vervanging van tram en metro in de grote steden slokt een steeds groter deel van het budget op. Dat blijkt uit een onderzoek van Mott MacDonald.

Het ministerie van IenM, de Vervoerregio Amsterdam en de Metropoolregio Rotterdam Den Haag hebben een onderzoek (pdf) laten uitvoeren naar de kosten voor beheer, onderhoud en vervanging (bov) van tram, metro en bijbehorende infrastructuur in de periode 2005-2026. Hieruit blijkt dat beide regio’s 67 procent van het mobiliteitsbudget van 850 miljoen euro aan tram en metro uitgeven. In 2005 was dit maar 36 procent van het budget.

Kostenstijging
De stedelijke regio’s krijgen jaarlijks een vergoeding van het Rijk in de vorm van de Brede Doeluitkering Verkeer en Vervoer (BDU). Daarvan moeten ze het ov betalen, maar bijvoorbeeld ook vervoermanagement, wegen en fietsvoorzieningen. De stijging van de bov-kosten komt door de groei van het railnetwerk met 17 procent en de vlootcapaciteit met 20 procent, in combinatie met een intensiever gebruik van infra en voertuigen.

Andere extra kosten waren elektronische beveiligingssystemen, airconditioning, dynamische reizigersinformatie en de OV-chipkaart. Bovendien waren er tussen 2005 en 2016 grote vervangingsprojecten. Tot 2026 voorziet Mott MacDonald een stabilisatie van de bov-kosten, ondanks de opening van de Noord/Zuidlijn in Amsterdam en Hoekse Lijn in Rotterdam. In Den Haag en Rotterdam wordt bovendien de voertuigvloot uitgebreid.

Stabilisatie
De stabilisatie schrijft het adviesbureau toe aan de toenemende professionalisering en efficiëntie van het beheer, maar ook aan opgelegde bezuinigingen. “Hierdoor ontstaat het risico dat onderhoud en vervangingen worden uitgesteld, wat op de lange termijn kan leiden tot een afname van prestaties, verminderde reizigerswaardering en/of een grote piek in de bov-kosten na het aflopen van de concessies in 2024 en 2026”, aldus het rapport.

RET, HTM en GVB hebben er last van dat de kostenvergoedingen minder stijgen dan de prijzen voor beheer, onderhoud en vervanging. Mott MacDonald haalt het infravervangingsprogramma van de RET aan, dat niet wordt geïndexeerd. “Door prijsstijgingen nemen de vervangingskosten voor de RET toe. Zonder efficiëntieverbetering kunnen niet alle vervangingen worden uitgevoerd.”

À fonds perdu
Om grip te houden op de kosten doet het bureau enkele aanbevelingen. Zo is het op lange termijn goedkoper vervangingen direct te betalen (à fonds perdu) dan ze te financieren via kapitaallasten (met afschrijvingen en rente). Maar dan moet er uiteraard genoeg geld beschikbaar zijn.

Verder zouden de vervoerders de vervangingscycli voor railvoertuigen en infra over de volledige levensduur in beeld moeten brengen. Dit is een periode van minstens dertig jaar, in plaats van de concessieperiode van tien jaar. En er moeten heldere afspraken komen met de overheden over risico’s, onvoorziene gebeurtenissen en groei van voertuigkilometers.

Wordt Utrecht en het railverkeer aldaar niet meegenomen?

Ik neem aan dat die tweederde (67 %) slaat op het laatste begrotingsjaar. Dat betekent in feite dat dit deel van de doeluitkering niet voldoende waardevast is. Twee vragend dringen zich op. Is er bij de besteding van dit geld voldoende concurrentie? Nog belangrijker lijkt me de vraag of de BDU voldoende gebaseerd is op de maatschappelijke baten van OV in deze dichtbevolkte gebieden. De railinfrastructuur is een essentieel onderdeel van het urbane weefsel en dus essentieel voor de urbane ontwikkeling in al haar aspecten, met name de economische. Je moet er toch niet aan denken dat het OV-aandeel in deze gebieden verzorgd moet worden door massamotorisering. Dat zou betekenen een stap terug naar de doorbraakplannen uit voorbije decennia.

@Victor Bax: Nee, OV in Utrecht wordt door provincie bekostigd. Anders dan in Rotterdam-Den Haag en Amsterdam groeit bij de provincies het budget wél mee over de tijd en met reizigersgroei (via het 'accres' van het Provinciefonds).

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.

Meer artikelen met dit thema

Bedenker OV-fiets: ‘Mobiliteitstransitie nog in kinderschoenen’

24 sep om 10:32 uur
In een tijd dat veel deelmodaliteiten komen en soms weer gaan, bleef de OV-fiets altijd bestaan. Afgelopen april…
Lees verder »

NS-conducteurs IC Brussel staakten dag

21 sep om 12:28 uur
Nederlandse conducteurs op de Intercity Brussel van NS International hebben woensdag 22 september gestaakt. Zij …
Lees verder »

RET zet voorlopig minder metro's in

13 sep om 14:37 uur
De RET rijdt sinds 13 september met een versoberde metrodienstregeling, omdat de Rotterdamse vervoerder kampt met…
Lees verder »

Leeuwarden sprint weer door naar Zwolle

26 aug om 14:47 uur
De Friese Sprinter vanuit Leeuwarden gaat vanaf 6 september twee keer per uur rechtstreeks naar Zwolle rijden.…
Lees verder »

ZF versnelt elektrificatie met CeTrax

26 jul om 12:17 uurtimer4 min
In de elektrificatie van het busvervoer kiezen steeds meer busfabrikanten voor een elektrische aandrijflijn. ZF…
Lees verder »

Kabinet trekt 40 miljoen uit voor ZE-bussen

15 jul om 10:15 uurtimer2 min
Het kabinet trekt 40 miljoen euro uit voor schone en stille bussen, maakte staatssecretaris Van Veldhoven bekend…
Lees verder »

VDL-touringcar bewijst zich in het ov

13 jul om 11:59 uurtimer5 min
Bus- en coachfabrikant VDL voorziet in de toekomst meer plek voor touringcars op intercitylijnen in het…
Lees verder »

Metro-ongeval Spijkenisse: snelheid te hoog

12 jul om 10:58 uurtimer2 min
Vervoerder RET deed onderzoek naar de oorzaak van het metro-ongeval in Spijkenisse in november vorig jaar, waarbij…
Lees verder »