'Subsidie nachttrein verstoort de markt'

donderdag 10 oktober 2019
timer 3 min

Het ministerie van IenW maakte op 10 oktober bekend de ÖBB NightJet op het traject Amsterdam – Wenen met 6,7 miljoen euro te subsidiëren, zodat de nachttrein tussen 2021 en 2024 kan rijden. Commerciële vervoerders vragen zich af of dit juridisch wel toelaatbaar is, IenW wijst op het belang om snel te gaan rijden.

Flixbus stuurde op 9 oktober een brief aan de Tweede Kamer, waarin ze schrijft dat de Nederlandse subsidie volgens wet- en regelgeving niet is toegestaan. Volgens de van oorsprong Duitse vervoerder is de verbinding tussen Wenen en Amsterdam juridisch gezien een open access-trein, die niet onder een concessie valt.

En daarom mag de exploitatie op dit traject volgens de vervoerder niet op deze wijze door de overheid gesubsidieerd worden. De ÖBB NightJet zou concurreren met twee grensoverschrijdende Flixbus-lijnen op het traject Amsterdam – München en Amsterdam – Wenen, die geen subsidie ontvangen.

Meer potentiële interesse
Flixbus schrijft dat meerdere Europese spoorvervoerders interesse kunnen hebben in het aanbieden van internationale treindiensten, waaronder Flixbus zelf. Het ministerie had alle operators gelijke kansen moeten bieden om hun interesse kenbaar te maken. In het geval een subsidie gewenst is, hadden alle vervoerders hier op kunnen reageren.

Zo denkt Transdev, dat onder meer een internationale nachttrein rijdt op het traject Stockholm - Berlijn, er ook over. In een reactie laat het bedrijf weten: “Het was mooi geweest als alle partijen de kans hadden gehad om op deze lijn te bieden.” Of Transdev zelf ook had willen bieden, laat de vervoerder in het midden: “Iedereen moet de kans hebben mee te doen: we gaan onderzoeken of dit wel mag.”

Marktonderzoek
Het ministerie van IenW laat weten dat staatssecretaris Van Veldhoven marktonderzoek heeft laten doen waaruit bleek dat andere vervoerders geen vergelijkbare treindienst kunnen bieden voor 2023. Een woordvoerder zegt met deze aanpak op korte termijn de reiziger alvast te willen faciliteren, en NS in staat is op korte termijn een terugkeer van de nachttrein te faciliteren. Het doortrekken van de bestaande ÖBB-nachttreinverbinding op Nederlands grondgebied, zal dan ook onder de huidige NS-concessie op het Hoofdrailnet vallen.

NS-woordvoerder Hessel Koster stelt tevreden vast: “Blijkbaar vond de staatssecretaris een nachttrein zó belangrijk, dat ze meteen tot actie wil overgaan”. Parallel aan dit traject, wil het ministerie wel met geïnteresseerde vervoerders verkennen of en hoe zij internationaal treinverkeer van en naar Nederland kunnen aanbieden, om zo ook op de langere termijn nachttreindiensten aan te kunnen bieden van en naar Nederland.

Lees ook: NS verlangt Rijksbijdrage voor nachttrein

Geliberaliseerde markt
Sinds de invoering van het Derde Spoorwegpakket in 2007 is de markt voor internationaal spoorvervoer geliberaliseerd. Hierin staat: “Het nationaal beleid […] is gebaseerd op zo min mogelijke overheidsbemoeienis met het internationale personenvervoer, dit wordt hoofdzakelijk beschouwd als een commerciële aangelegenheid.” Dit pakket werd in 2019 opgevolgd door het Vierde Spoorwegpakket, dat beoogt ook voor binnenlands vervoer de markt voor concurrentie te openen.

Lees ook: ‘Vierde pakket maakt spoor effectiever’

Onderzoek van KiM
In het rapport ‘Slapend Onderweg - potentieel van de internationale nachttrein van en naar Nederland’, schrijft het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid dat nachttreinen vaker gesubsidieerd worden, maar dan uitsluitend voor binnenlands vervoer in het kader van een openbaredienstverplichting onder EU-regelgeving. De Oostenrijkse staat verstrekt subsidie voor binnenlandse diensten aan ÖBB of aan internationale diensten met een binnenlandse functie.

Lees ook: Acht steden met potentieel voor nachttrein

Het marktordeningsprincipe van de internationale spoormarkt betekent, zo schrijft het KiM: “Vrije toetreding voor iedere vervoerder die dat wil (onder voorwaarden). Exploitatiesubsidie aan één specifieke vervoerder past hier niet in en lijkt niet compatibel met regelgeving op het gebied van mededinging en staatssteun”.

Snälltåget is geen plaats, maar het Zweedse woord voor sneltrein ...

"Het doortrekken van de bestaande ÖBB-nachttreinverbinding op Nederlands grondgebied, zal dan ook onder de huidige NS-concessie op het Hoofdrailnet vallen."
Dat is een vreemde bewering aangezien:
- de huidige NS-concessie een concessie voor binnenlands vervoer op het HRN is
- met de ÖBB-nachttrein zeer waarschijnlijk geen reizen binnen Nederland mogelijk zullen zijn.
- voor internationaal vervoer geen concessie nodig is

PS: "Flixbus" is niet vrouwelijk.

Beste Rian,

Dat klopt, maar het is toch echt wat I&W ons schriftelijk heeft laten weten. En waar Flixbus het dus ook niet mee eens is...

Als je het neoliberale geloof aanhangt is een subsidie wellicht een marktverstoring. Maar als je je gezonde verstand gebruikt is een subsidie een goed idee om iets van de grond te krijgen. Al die zelfbenoemde concurrenten schreeuwen wel moord en brand, maar krijgen zelf ook niets voor elkaar.

Ik denk dat "Den Haag" hier "concessie" met "toegangsovereenkomst" verward heeft. De trein zal vast niet onder de HRN-concessie vallen, net zoals de ICE en de Thalys daar ook niet onder vallen en de Benelux er alleen voor het binnenlandse deel onder valt.
Als de NJ Amsterdam-Wien in de HRN-concessie komt, zal daar een fundamentele discussie aan vooraf moeten gaan (doel en zin van de concessie).
Dat neemt niet weg dat er bij subsidie een goed verhaal moet komen: waarom wordt deze subsidie onderhands aan NS/ÖBB verstrekt? Voor een dergelijk bedrag wordt normaalgesproken een aanbesteding gehouden.

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.

Meer artikelen met dit thema

regionale trein Duitsland Shutterstock
flash_onNieuws

Boost aan Duits ov met ‘Neun Euro Ticket’

2 jun om 11:02 uur

Op 1 juni is in Duitsland het ‘Neun Euro Ticket’ ingevoerd. Drie maanden lang kan iedereen - ook mensen uit het…

Lees verder »

Vlaanderen verdeeld over 'mobiliteitsrevolutie'

25 mei om 12:55 uur

Vlaanderen staat aan de vooravond van een trendbreuk met het verleden. Maar waar mobiliteitsminister Lydia…

Lees verder »
Wim van de Camp Vivianne Heijnen
flash_onNieuws

Scheidend ambassadeur Europees Jaar van het Spoor: “Nu momentum voor de Internationale trein”

10 mei om 17:20 uur

“Als we de Europese treinverbindingen willen verbeteren, moeten we niet blijven overleggen, maar doorpakken. Er…

Lees verder »
flash_onNieuws

TUI gaat nachttreinen aanbieden

3 mei om 13:52 uur

Reisorganisator TUI gaat in Nederland treinreizen aanbieden naar zes Europese steden. Daarvoor gaat de…

Lees verder »

Op reis door ov-walhalla Zwitserland

19 apr om 11:26 uur

Zwitserland is hét voorbeeld van een land met een goed ov-netwerk. Alle betrokken partijen stemmen hun vervoer…

Lees verder »
flash_onNieuws

Fusie tussen Eurostar en Thalys rond

31 mrt om 12:12 uur

De Europese Commissie heeft SNCF groen licht gegeven voor de overname van Thalys. Het Franse staatsspoorbedrijf…

Lees verder »
flash_onNieuws

Finse Spoorwegen nemen Arriva Zweden over

29 mrt om 13:39 uur

De Arriva Group, een dochteronderneming van Deutsche Bahn, verkoopt haar Zweedse dochter aan de Finse…

Lees verder »
flash_onNieuws

Transport for London voert druk op: faillissement dreigt

21 feb om 16:35 uur

Ov-autoriteit Transport for London (TfL) dreigt failliet te gaan als de Britse overheid niet snel met een nieuw…

Lees verder »