Reisgedrag blijft lastig voorspelbaar

dinsdag 12 oktober 2021

Al sinds het begin der ov-tijden is het voorspellen van reizigersstromen essentieel voor het aanbieden van goede en efficiënte diensten. TU Delft-studente Lara Witte onderzocht, samen met NS, of de huidige voorspellingen en modellen nog wel voldoen. Vooral bij niet-standaardsituaties is er nog werk aan de winkel. 

Lara Witte onderzocht de reisvoorkeuren van reizigers, met behulp van verschillende databronnen en de NS Reisplanner. Die laatste wordt veel gebruikt én opgevolgd, als interface tussen de planning en gedrag, vond Witte. “Meer dan de helft van de respondenten gebruikt de planner altijd en bijna een kwart voor meer dan de helft van hun ritten. Ruim 90 procent geeft aan dat ze adviezen altijd of meestal opvolgen.” 

Heleen van Beek, consultant Reisbeeld bij NS, was blij te leren dat de compliance rate van de Reisplanner hoog is, maar wilde ook graag weten in hoeverre de huidige voorspellingen aansluiten bij dat gedrag. Daarvoor deed Witte een keuze-experiment onder reizigers, waarbij ze specifiek keek naar de keuze tussen een Intercity of een Sprinter en tussen een directe reis of één met overstap. 

Witte: “De meest opvallende factor van invloed op het keuzegedrag, is het keuzemoment. Vanuit huis kiezen de meeste passagiers de kortste en meest comfortabele route. Als passagiers op het station pas hun keuze maken, nemen ze de eerstvolgende reisoptie. Op het traject Den Haag-Leiden geeft bijvoorbeeld 88 procent de voorkeur aan de Intercity als ze vanaf huis plannen. Maar als ze op het station zijn en de Sprinter eerder vertrekt, is dat nog maar 38 procent.” 

”In een gemiddelde situatie komen deze resultaten goed overeen met de huidige prognoses,” weet Van Beek. ”In specifieke situaties waarbij reizigers vaak ad hoc keuzes moeten maken, zoals bijvoorbeeld na een evenement of bij verstoringen, kunnen we met deze nieuwe informatie beter bijsturen en aansluiten op de behoefte.” 

Ook leeftijd komt als duidelijke factor naar voren. Jongere passagiers kiezen vaker voor de snelste reisoptie, al zit daar bijvoorbeeld een overstap in. Op het traject Zwolle – ’s-Hertogenbosch is de reisoptie met een overstap 15 minuten sneller: van de jongeren kiest 60 procent voor deze reisoptie, tegenover 36 procent van de oudere reizigers. “Deze leeftijdsnuance zit vaak niet in verkeersmodellen, maar heeft op specifieke lijnen een substantieel effect”, aldus Witte. “Door de combinatie van slimmere software en data, kunnen hier nog flinke verbeteringen worden gemaakt.” 

Naast het beter voorspellen van reisgedrag ziet Witte nog een andere toepassing naar aanleiding van haar onderzoek. “Door de hoge betrouwbaarheid en het gebruik van de planner, liggen hier nog mogelijkheden om reizigersgedrag te sturen. Bijvoorbeeld om drukte te spreiden bij evenementen, maar zeker ook in het licht van de huidige coronapandemie. Voorspellen van reisgedrag blijft lastig, maar met deze inzichten komen we aardig dichtbij,” lacht Witte. 

Publicatie: Lara Witte, Analysis of travel planner use, route choice behaviour and passenger predicitions on the Dutch railway, TU Delft, juli 2021

Downloaden via repository.tudelft.nl 

Dit artikel is eerder gepubliceerd in OV-Magazine 3/2021. Wilt u OV-Magazine voortaan op papier of digitaal ontvangen? Neem dan een abonnement.

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.

Meer artikelen met dit thema

descriptionArtikel

Ook NS voert in- en uitchecken met betaalpas in

26 jan om 11:42 uur

Vanaf 31 januari kunnen treinreizigers bij de NS naast de ov-chipkaart ook in- en uitchecken met een…

Lees verder »

Hoe wiskunde machinisten helpt om op tijd en zuinig te rijden

13 jan om 11:50 uur

Bij de planning van de rijtijden wordt over het algemeen de tweede wet van Newton gevolgd, die beschrijft…

Lees verder »

De klantvraag is gewijzigd – nu het ov-product nog

12 jan om 12:06 uur

Bleef tijdens de coronacrisis het ov-niveau nog grotendeels op peil (door extra subsidie vanuit IenW) terwijl…

Lees verder »
descriptionArtikel

Nachttrein Groningen - Schiphol 20 januari van start

9 jan om 12:01 uur

Feestvierders uit bijvoorbeeld Zwolle, Assen of Almere die in Amsterdam of Groningen willen stappen en…

Lees verder »

Wat wil de niet-ov-reiziger?

5 jan om 14:11 uur

Nederland staat voor een aantal grootschalige en meerjarige opgaven die schreeuwen om een duurzamer…

Lees verder »

De impact van corona op treinreisgedrag

5 jan om 13:29 uur

In maart 2020, nadat de coronacrisis ook Nederland had bereikt, startten TU Delft en NS een groots…

Lees verder »
descriptionArtikel

Een derde van de NS-treinen wordt verlengd

6 dec 2022

Een derde van de treinen wordt verlengd vanaf 11 december. Dan start de dienstregeling van 2023. In het weekend…

Lees verder »

Drie vervoerders en opdrachtgever innoveren samen

2 dec 2022

Als vervoerders met dezelfde opgaven bezig zijn en tegen dezelfde problemen aanlopen, ligt het voor de hand een…

Lees verder »