De trein van Vriezenveen

donderdag 4 november 2021

De afgelopen decennia is in veel Europese landen de rurale railinfrastructuur op grote schaal ontmanteld. Neem bijvoorbeeld Portugal, waar een aanzienlijke deel Europees geld is gebruikt om autowegen aan te leggen, maar waar tegelijkertijd streekspoorlijnen werden gesloten naar plaatsen als Amarante (met circa 60.000 inwoners, in het district Porto). Inmiddels is men zich daar bewust geworden van de sociale en economische schade die de sluiting voor dit soort steden heeft veroorzaakt. Maar railinfrastructuur (op)nieuw aanleggen blijkt bepaald niet gemakkelijk. 

Aan deze sombere geschiedenis moest ik een paar weken geleden denken toen ik in de mooie Blauwnet-trein van Vriezenveen naar Almelo zat. Voor wie niet bekend is met deze streek: Vriezenveen, een dorp met iets minder dan 14.000 inwoners, ligt een kilometer of zes boven Almelo. De comfortabele rit duurt amper vijf minuten en bracht me pal in het centrum van de stad. Een eerdere autorit was heel wat minder handig en snel verlopen. 

Wat een feest, deze trein. Wat goed dat het lijntje van Mariënberg naar Almelo (ruim 72.000 inwoners) nooit is gesloopt. Sterker nog: de lijn was de eerste regionale spoordienst die in Nederland eind jaren ‘90 werd aanbesteed. De plaatselijke bevolking had zich tegen de voorgenomen sluiting gekeerd en de Regio Twente en de Provincie Overijssel besloten daarom de lijn aan te besteden. Het toenmalige Oostnet bood de laagste prijs en mocht de lijn gaan exploiteren. Voor de liefhebbers: sinds 2013 rijdt Arriva er met treinen van het type LINT. 

Breek met de beperkende en beklemmende focus op kostenefficiency en stel de maatschappelijke voordelen en noodzaak voorop 

Dit succesverhaal illustreert de wederopleving van regionale spoorwegnetwerken in Nederland met behulp van bestuurlijke decentralisatie en commerciële aanbesteding. Maar het laat ook zien dat de basis van het succes, namelijk het concurreren op laagste prijs, essentieel is geweest voor het welslagen van dit soort ov-projecten. En nu, zo’n 25 jaar later, is het tijd om de balans op te maken, want het mikken op kostenefficiency blijkt – ook al voor ‘corona’ – steeds moeilijker. En als rechtvaardiging voor nieuwe projecten is kostenefficiency kennelijk te smal, want de afgelopen jaren zijn er niet al te veel ambities in de spoorsector ten toon gespreid. 

Onlangs presenteerde daarentegen de Portugese minister voor transport en huisvesting zijn nationale spoorwegplan. Doel ervan is om de veertigjarige de-investering in de spoorinfrastructuur van zijn land terug te draaien. Elke plaats met 20.000 inwoners of meer zou door de trein met zijn districtshoofdstad verbonden moeten zijn. Opvallend: de belangrijkste argumentatie en rechtvaardiging van het ambitieuze plan is niet zozeer kostenefficiency, maar de sociale en economische voordelen die aan railvervoer worden toegedicht, waarbij expliciet het belang voor het milieu is genoemd. 

Breek met de beperkende en beklemmende focus op kostenefficiency en stel de maatschappelijke voordelen en noodzaak voorop. Pas dan is het mogelijk om aan de toekomst van rurale spoorwegen, en al het andere openbaar vervoer, te gaan werken. Oftewel: laten we het ov ontwikkelen in de zin van de ‘drastische en grootschalige maatregelen’ die in het recente IPCC-rapport nodig worden geacht om de opwarming van onze aarde te bestrijden. 

De auteur is erbij vergeten te vertellen dat in Vriezenveen het 2e spoor ontmanteld is, waardoor kruisen dus niet meer mogelijk is en de kans op vertragingen dus ook toeneemt, (in Beesd staat hetzelfde lot ook te wachten en het elektrificeren van de Maaslijn gaat ook deels gepaard met bezuinigingen; domme wel te verstaan!). Hij had eens ook wat mogen schrijven over de afbraak in Nederland, niet wat lijnen betreft maar wel dingen als het verminderen van wissels, kruisingsmogelijkheden en dergelijke.

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.

Meer artikelen met dit thema

Bedenker OV-fiets: 'Het is wel aan een upgrade toe'

22 nov om 11:45 uur
In een tijd dat veel deelmodaliteiten komen en soms weer gaan, bleef de OV-fiets altijd bestaan. Afgelopen april…
Lees verder »

‘Elke bus heeft een eigen karakter’

19 nov om 12:22 uur
Het autobusmerk Setra bestaat 70 jaar. Daarom reisde een handjevol Nederlandse en Vlaamse journalisten eind juni…
Lees verder »

Brand waterstofbus geeft te denken

5 nov om 10:09 uur
De brand in de waterstofbus van Arriva op 28 oktober geeft stof tot nadenken, schrijft ov-adviseur Herman Wilmer.…
Lees verder »

Klimaattrein in Glasgow gearriveerd

1 nov om 10:59 uur
In het Europees jaar van het Spoor laat de spoorsector van zich horen. Vanuit Amsterdam reisde zaterdag 30 oktober…
Lees verder »

Renfe wil hsl-verbinding Parijs - Londen

28 okt om 11:22 uur
De Spaanse spoorwegmaatschappij Renfe heeft plannen om, in concurrentie met Eurostar, hogesnelheidstreindiensten…
Lees verder »

Amsterdamse metro's weer digitaal beveiligd

25 okt om 13:47 uur
De Amsterdamse vervoerder GVB maakt sinds zondag 24 oktober weer volledig gebruik van het beveiligingssysteem CBTC…
Lees verder »

MRDH beboet RET voor versoberde metrodienst

8 okt om 08:22 uur
Omdat de Rotterdamse vervoerder RET sinds 13 september minder rijdt op metrolijn A, heeft opdrachtgever MRDH een…
Lees verder »

'Tijd voor the next step: waterstof'

1 okt om 14:03 uur
Het Portugese CaetanoBus betreedt de Nederlandse bussenmarkt onder de vlag van Toyota en met Louwman Group als…
Lees verder »